Hamam Böceği

Hamam böceği, Blattodea (bazen Blattaria ismi de kullanılır) takımını oluşturan böcek türlerine verilen ad. Takımın isimleri Yunanca blatta sözcüğünden türemiştir. Sözcüğün anlamı "hamam böceği"dir. 6 farklı familyada yaklaşık 3.500 tür bulunmaktadır. Hamam böcekleri, 2.000 metreden daha yüksek yerler ve kutup bölgeleri dışında, dünyanın her yanında bulunurlar.Çok dayanıklı hayvanlardır.Radyasyona direnç gösterirler, yemek ayrımı neredeyse hiç yapmazlar, plastik bile yerler. Kafaları kopunca yaklaşık 9 gün yaşayabilirler.

Morfolojisi

Vücudu dorso-ventral yassıdır. Ayak ve antenleri uzundur. Blatella germanica 1,5 cm kadar uzunluktadır. Rengi kahverengidir. Erkek ve dişilerde kanatlar vücut hizasını geçer.Blatella orientalis 2,5 cm kadar uzunluktadır. Rengi siyahtır. Dişilerin kanatları rudimenterdir. Erkeklerde vücudun 2/3´üne kadar uzanır. Periplanata americana´nın boyu 3 cm kadardır. Erkek ve dişilerde kanatlar vücut hizasını geçer, rengi kahverengidir.

Kontrol

Parazit değildir. Fakat çeşitli hastalık etkenlerini mekanik taşıyıcıklık veya arakonaklık yaparlar. Hamam böcekleri, kolera, tifo, verem, basilinin, Entamoeba coliE. histolyrica,Balantridium coliGiardia intestinalis kistlerinin yayılmasında mekanik taşıyıcı olarak rol oynar.

Kontrolü güçtür. Çünkü çok çabuk ürerler. Kontrolde üç noktaya dikkat edilmelidir:

1.      Gizlendikleri duvar çatlakları ve benzeri yerler tıkanır.

2.      Çöp ve gıda açıkta bırakılmaz. Gıda artıkları temizlenir.

3.      Kontrolde en pratik yol ilaç kullanmaktır. Kalıcı etkili ilaçların saklandıkları yerlere püskürtülerek uygulanması gerekir. Fakat yumurtalardan yeni çıkacakları öldürmek için ilaç 2 ay sonra tekrarlanmalıdır. Haşereyle mücadelede ilaçlı yem tuzakları da kullanılmaktadır.

Türler

Türkiye´de üç türü bulunur: Blatella germanicaBlatella orientalisPeriplanata america´dır.

Alman Hamamböceği

Kuru ve sıcak yerleri sevdiği için“kalorifer böceği” diye adlandırılır. Hamam böcekleri arasında en hızlı üreyen türdür. (Bir çift Alman Hamam Böceği bir sene içinde 35.000 yavru üretebilir.) Her bir yumurta kapsülünde 40-48 arasında yumurta bulunur ve nimfler uygun şartlarda (sıcaklık, rutubet) 45 günde yetişkin hale gelir.

Her türlü pisliği, mikrobu taşır ve bulaştırırlar. Gıdaya, suya ve sıcağa ihtiyaç duydukları için insanın olduğu her yerde yaşayabilirler. Evlerde ilk yerleştikleri mekanlar mutfak ve banyolardır. Günün yaklaşık 18 saatini yuvalarında, delik ve çatlaklarda saklanarak geçirirler, karanlığı sever ve geceleri aktif hale geçerler. Yediğimiz her şeyi, kağıt ve kumaş gibi de yemediğimiz bir çok şeyi yiyebilirler. Ama en çok nişastalı ve şekerli gıdaları severler. Antenleri çok küçük miktarlardaki nem ve yiyeceği tespit edebilir. Çok dayanıklıdırlar, Bilinçsiz yapılan amatör mücadeleler ilaçlara karşı çok çabuk direnç kazanmalarına neden olur. Oldukça hızlı hareket ettikleri söylenebilir. Bir gecede yaklaşık 4,5 km yol kat edebilirler. Marketten aldığınız ufak bir poşet içinde veya bir yumurta paketinde evinize gelebilir. Pazardan aldığınız sebzelerle veya kargo kolileri ile fark edilmeden taşınabilirler.

Dizanteri, gıda zehirlenmeleri, verem, gastroenteritis, antrax, pnömoni, hepatit, mantar hastalıkları, astım, alerjik reaksiyon gibi hastalık mikroplarını taşır ve bulaştırırlar.

Orijinleri Tropiklerdir. Avrupa´nın başlıca haşere türü olan Alman Hamamböceği, tüm dünyada yaygın olarak bulunmaktadır. Daha çok evler, mutfaklar, restoranlar ve gemilerde bulunurlar. Sıcak, nemli, karanlık ve rahatsız edilmeyecekleri yerlerde yuvalanırlar. Elektrikli cihazların motor kısımları, gıda depoları, duvarlardaki yarık ve çatlaklar, dolap ve raf arkaları, mutfak tezgahlarının alt kısımları, elektrikli ekipmanlar vb. yerlerde yaşamayı tercih ederler. Yatay ve dikey yüzeylerde hareket edebilirler. Hemen her yerde görmek mümkündür. Bulundukları yer keşfedilmedikçe temizlenemezler.

Amerikan Hamamböceği

Kanatlı, kırmızımsı kahve renginde en büyük hamam böceği türüdür. Boyları 4 cm’ye kadar ulaşabilir. Her mevsim üreme kapasitesine sahip olan bu türün yumurta paketleri içinde ortalama 15 yumurta bulunur. Çoğunlukla koloniler halinde yaşarlar, ortam koşullarına göre ortalama 15-16 ay yaşayabilirler. Sıcak, nemli ve pis yerleri severler.

Şark (Oryantal) Hamamböceği

Halk arasında “Kara Fatma” olarak da bilinir. Boyları genellikle 1 – 1.5 cm arasında değişir. Erkek ve dişiler birbirlerinden şekillerine göre yapılır. İnce yapılı olanlar erkek, oval olanlar dişidir. Ömürleri diğer türlere göre daha kısadır. Ortalama 6 ay. Diğer türler gibi her şeyi yiyebilirler. Hatta kendi türlerinin ölülerini bile.